Foras na Mara

Ag cur leis an méid atá ar Eolas faoin Aigéan chun lántairbhe a bhaint as ár bpoitéinseal muirí

The Real Map of Ireland

Comhlánaigh Suirbhé Mission Ocean na hÉireann

Tá ról lárnach ag ár dtuiscint eolaíoch ar ár n-aigéin i leas a bhaint as saibhreas ár n-aigéan agus ár n-éiceachórais mhuirí a chosaint do na glúnta amach anseo. Is é atá mar aidhm le Misean Aigéan, Farraigí, Uiscí Cósta agus Intíre Sláintiúla an Aontais Eorpaigh bearnaí eolais a dhúnadh trí ghrinneall na farraige a mhapáil agus córais bhreathnóireachta aigéin chun geilleagar gorm na hEorpa a fhorbairt go hinbhuanaithe agus chun ár n-aigéin, farraigí, uiscí cósta agus aibhneacha a athghiniúint.

Tá cuireadh á thabhairt ag Foras na Mara agus ag an gCoimisiún Eorpach do phobal na hÉireann suirbhé ar líne a chomhlánú agus eolas a roinnt linn maidir leis na príomhthosaíochtaí dar leo a bhaineann le sláinte ár n-aigéin agus conas is féidir linn úsáid agus tairbhe inbhuanaithe a bhaint as acmhainní muirí agus uisceacha.

Tá críoch mhuirí na hÉireann deich n-uaire níos mó ná a mórchríoch, a áirítear inti 880,000 ciliméadar cearnach de chuid de na hacmhainní is táirgiúla san Eoraip. Nuair a bhíonn trácht á dhéanamh againn ar ghrinneall farraige na hÉireann, áirítear Éire i measc ceann de na tíortha is mó san Aontas Eorpach agus tá a cósta 7,500 ciliméadar níos faide ná go leor tíortha Eorpacha.

Glactar le hÉirinn mar cheannródaí domhanda i réimse mhapáil ghrinneall na farraige. Cuireadh tús le Suirbhé Náisiúnta Ghrinneall Farraige na hÉireann in 1999 agus táthar fós ag leanúint leis inniu agus tugtar INFOMAR (Mapáil Chomhtháite ar son Fhorbairt Inbhuanaithe Acmhainn Mhuirí na hÉireann) air anois, comhfhiontar idir Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann agus Foras na Mara. Is é INFOMAR ceann de na cláir mhapála ghrinneall na farraige is mó ar domhan agus tá sé mar aidhm leis mapa iomlán de chríoch ghrinneall farraige na hÉireann a chur i gcrích faoin mbliain 2026, rud a chiallódh gurb é Éire an chéad náisiún ar domhan a mbeadh atlas digiteach cuimsitheach aici dá críoch grinneall farraige ar fad. Beidh oidhreacht á fágáil ag iarrachtaí na hÉireann ‘Real Map of Ireland’ a chur i gcrích do na glúnta a bheidh ann amach anseo, mar aon le bonnsraith eolaíoch le haghaidh fás geilleagrach cósta agus muirí níos tapa.

Soláthraíonn an Clár INFOMAR sonraí maidir le doimhneacht ghrinneall na farraige, gnáthóg, agus sonraí geolaíochta, atá ríthábhachtach i ndáil le gníomhaíocht agus fás muirí. Braitheann roghnú suímh le haghaidh infreastruchtúr fuinneamh in-athnuaite easchósta agus teileachumarsáide, cairteacha loingseoireachta le haghaidh loingseoireacht, iompar agus fóillíocht mhuirí shábháilte, agus gnáthóga íogaire agus láithreacha sceite éisc a chosaint, ar mhapaí beachta de ghrinneall na farraige.

Bhí an méid seo a leanas le rá ag an Dr Paul Connolly, POF Fhoras na Mara “Cuireann mapáil ghrinneall na farraige ar ár gcumas athruithe aimsire, aeráide agus éiceachóras a thabhairt faoi deara agus a thuar,” . “Soláthraíonn mapáil dhoimhneacht, chomhdhéanamh agus ghnáthóg ghrinneall na farraige sonraí a chuirfidh ar ár gcumas samhail níos fearr a chruthú de ghluaiseacht agus d’iompar an aigéin agus an saol laistigh de.”

Ceann de chuspóirí Mhisean an Aontais Eorpaigh d’Aigéin, Farraigí, Uiscí Cósta agus Intíre Sláintiúla é cur leis an méid atá ar eolas againn faoin aigéan, trí ghníomhaíochtaí cosúil le mapáil ghrinneall na farraige. Tá sé mar aidhm leis an Misean eolas a bhailiú faoinár n-aigéan agus uiscí faoi 2030 agus an t-aigéan agus na huiscí sin a athchóiriú agus a chosaint, tríd an mbrú daonna ar thimpeallachtaí muirí agus fionnuisce a laghdú, éiceachórais díghrádaithe a athchóiriú agus leas inbhuanaithe a bhaint as na hearraí agus as na seirbhísí riachtanacha a sholáthraíonn siad. Cinntíonn ardchlár mapála ghrinneall farraige na hÉireann go nglactar linn mar chomhpháirtí tábhachtach i gcomhthéacs mhisean uaillmhianach seo an AE a chur i gcrích.

Chomh maith leis sin, tá sé mar aidhm leis an Misean d’Aigéin, Farraigí, Uiscí Cósta agus Intíre Sláintiúla go ndéanfadh córais bhreathnóireachta aigéin agus infreastruchtúr taighde mhuirí breathnóireacht ar agus go dtuigfidís an t-athrú atá ag teacht ar ár n-aigéan. Is féidir le córais bhreathnóireachta aigéin a tháirgeann sonraí oscailte, fíor-ama agus inrochtana breathnóireacht, anailís, samhlú agus teilgean éifeachtach a dhéanamh ar na tionchair atá ag ár n-aigéin agus aeráid athraitheach.  

Bhí an méid seo a leanas le rá ag ionadaí na hÉireann ar Bhord an Mhisin le haghaidh Aigéin, Farraigí, Uiscí Cósta agus Intíre Sláintiúla, an Dr Peter Heffernan, “Tá sé mar aidhm le Mission Ocean ár n-aigéin, farraigí agus aibhneacha a mhapáil, a sheicheamhú, a bhreathnú agus a thuar ar bhealach iomlán. Teastaíonn tuiscint mhaith ar ár n-aigéin, trí mhapáil ghrinneall na farraige agus córais bhreathnóireachta aigéin, chun ár n-acmhainn mhuirí a bhainistiú, a chosaint agus a athghiniúint ar bhealach inbhuanaithe. Trí thairbhe a bhaint as an eolas eolaíoch seo, is féidir linn leas a bhaint as ár saibhreas aigéin le haghaidh téarnamh geilleagrach agus chun geilleagar gorm na hEorpa a fhás go hinbhuanaithe.”

Is sócmhainn náisiúnta é críoch mhuirí na hÉireann, atá ag tacú le geilleagar ilghnéitheach. In 2018, bhí láimhdeachas gheilleagar aigéin na hÉireann cothrom le €6.2 billiún agus sholáthair sé fostaíocht lánaimseartha do 34,000 duine. Is iad loingseoireacht agus iompar muirí an cuiditheoir is mó do gheilleagar aigéin na hÉireann, agus ghin an earnáil láimhdeachas €2.3 billiún agus d’fhostaigh sé breis is 5,000 duine in 2018. Mar náisiún oileánda, braitheann Éire ar chalafoirt agus ar sheirbhísí loingseoireachta chun earraí a iompar agus téann 90% dár dtrádáil trí chalafoirt na hÉireann.

Chomh maith leis sin, soláthraíonn ár n-aigéan foinse iontaofa bia. De réir eolais atá curtha ar fáil ag Bord Iascaigh Mhara, tá luach €1.22 billiún luaite le hearnáil bhia mara na hÉireann agus bhí breis is 16,000 duine fostaithe san earnáil in 2019. Cabhraíonn ár dtionscail phróiseála iascaireachta, dobharshaothraithe agus bia mara lena chinntiú go bhfuil bia mara na hÉireann i measc an bhia mara is sábháilte, is inbhuanaithe agus is airde caighdeán ar domhan. Príomhthionscail eile a chuireann le geilleagair aigéin agus chósta na hÉireann iad turasóireacht agus fóillíocht, agus ghin an earnáil seo láimhdeachas de €1.25 billiún in 2018.

Chomh maith leis sin, cuimsítear i ngeilleagar aigéin na hÉireann tionscail éiritheacha cosúil le táirgí agus seirbhísí ardfhorbartha teicneolaíochta muirí, biteicneolaíocht mhuirí, tráchtáil mhuirí agus fuinneamh in-athnuaite muirí. Ó tharla neart acmhainní aigéin a bheith ag Éire agus an tír a bheith suite in Oirthuaisceart an Atlantaigh, baineann deis iontach fós le gaoth easchósta go háirithe. Tá sprioc 5GW le haghaidh ghiniúint gaothfhuinnimh easchósta faoin mbliain 2030 sonraithe i gClár Rialtais na hÉireann, dóthain fuinnimh chun thart ar 5 mhilliún teach a chumhachtú.

Bhí an méid seo a leanas le rá ag an Dr Connolly, “Is cuma cé chomh fada is atáimid lonnaithe ón gcladach, tá tionchar ag ár n-aigéan agus farraigí orainn ar fad. Tacaíonn ár n-aigéan le geilleagar muirí éagsúil agus soláthraíonn sé fostaíocht in earnálacha cosúil le hiascaireacht agus bia mara, loingseoireacht, turasóireacht agus dobharshaothrú, agus tionscail mhuirí éiritheacha. Chothaigh ár n-aigéan muid riamh anall nuair a bhí cúrsaí go maith agus go dona, agus anois ní mór dúinn dul i muinín na farraige arís chun aitheantas a thabhairt don phoitéinseal suntasach atá le tairiscint ag ár n-aigéan. Is deis é suirbhé Mission Ocean na hÉireann do phobal na hÉireann a thuairim a chur in iúl agus eolas a roinnt linn maidir leis an tábhacht a bhaineann lenár n-acmhainn mhuirí inár náisiún oileánda.”

Is féidir le saoránaigh in Éirinn teacht ar an suirbhé ar líne le haghaidh Mission Ocean anseo. Úsáidfear torthaí an tsuirbhé ar líne do shaoránaigh na hÉireann chun eolas a chur ar fáil le haghaidh mórmhisean suaitheanta a bheidh á mhaoiniú ag an Aontas Eorpach faoin gclár Fhís Eorpach (2021 – 2027).

CRÍOCH

Má theastaíonn tuilleadh eolais uait déan teagmháil le:
Sheila Byrnes r. sheila [dot] byrnes [at] marine [dot] ie f. +353 (0)87 225 0871

NÓTAÍ DO NA HEAGARTHÓIRÍ:

Clár INFOMAR
Is é INFOMAR (Mapáil Chomhtháite ar son Fhorbairt Inbhuanaithe Acmhainn Mhuirí na hÉireann) clár mapála náisiúnta ghrinneall farraige na hÉireann, arna mhaoiniú ag an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar Son na hAeráide agus Comhshaoil (RCGSC) agus arna bhainistiú go comhpháirteach ag Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann agus Foras na Mara. https://www.infomar.ie/

Geilleagar Aigéin na hÉireann
D’fhoilsigh Aonad Taighde ar Ghnéithe Socheacnamaíocha na Mara (SEMRU) OÉ Gaillimh ‘Ireland’s Ocean Economy’ i Meitheamh 2019 agus ‘A Survey of Marine and Coastal Overseas Tourism Activity in Ireland’ i Meán Fómhair 2019. Cuireadh an taighde seo i gcrích le tacaíocht ó Fhoras na Mara agus tá sé á mhaoiniú ag Fochlár Taighde Mhuirí PBA/SE/16/01 ‘Valuing and understanding the dynamics of Ireland’s Ocean Economy.’ Tá na tuarascálacha iomlána le fáil ar shuíomh gréasáin SEMRU ag www.nuigalway.ie/semru.