Foras na Mara

Seiceáil sláinte bhliantúil don Atlantach ar Shuirbhé Aeráide an Aigéin

CE21003 Annual Ocean Climate Survey onboard the RV Celtic Explorer. Photo credit Tomasz-Szumski, Marine Institute20 Aibreán 2021: Bhí eolaithe ó Fhoras na Mara, Ollscoil Mhá Nuad agus Ollscoil Náisiúnta na hÉIreann, Gaillimh ar bord an RV Celtic Explorer le déanaí, le haghaidh suirbhé eolaíoch 14 lá ag staidéir na scairbhe agus an uisce domhain amach ó chósta thiar na hÉieann. Tá an suirbhé bliantúil aeráide aigéin de chuid Fhoras na Mara seo ar siúl ó 2006 agus éascaíonn sé breathnuithe fadtéarmacha fisiciúla agus bithcheimiceacha ar an timpeallacht dhomhainuisce sa Rockall Trough Theas.

Is réigiún tábhachtach é an Rockall Trough a sholáthraíonn cosán chun teas agus salann a iompar ón Atlantach Thoir Thuaidh go dtí na Farraigí Nordacha, áit a mbíonn uiscí faoi réir feiniméin ar nós meascadh domhain comhiomprach a chruthaíonn uisce fuar dlúth. Tá ról bunúsach ag malartú uisce agus idirghníomhaíochtaí sa Rockall Trough i  gcúrsaíocht fhoriomlán thermohaline san Atlantach Thoir Thuaidh toisc go dtéann líon mór uisce te tríd an Mhuir Rockall, sula sreabhann sé isteach sna Farraigí Nordacha le filleadh eis-sreabhadh fuar uisce dlúth ag doirteadh isteach sa réigiún. Athraíonn athruithe ar airíonna uisce an réigiúin, mar theocht agus salandacht, de réir scálaí ama idirbhliantúla agus gach deich bliana.

Dúirt an Príomh-Eolaí ar an suirbhé taighde, An Dochtúir Caroline Cusack ó Fhoras na Mara, “Ligeann sonraí eolaíochta a bhailítear ar an suirbhé seo measúnú a dhéanamh ar inathraitheacht idirbhliantúil na gcoinníollacha fisiciúla agus bithcheimiceacha a mbíonn tionchar acu ar scairbh agus ar uiscí doimhne. Is féidir leis an inathraitheacht seo raon tionchair a bheith aige ar éiceachórais aigéin, ar chúrsaíocht aigéin agus ar phátrúin aimsire. Cuireann an suirbhé seo le gníomhaíochtaí na Comhairle Idirnáisiúnta um Thaiscéalaíocht na Farraige agus soláthraíonn sé tacaíocht don Choinbhinsiún chun timpeallacht mhuirí an Atlantaigh Thoir Thuaidh a chosaint (Coinbhinsiún OSPAR), an Chreat Treoir um Straitéis Mara a dhíríonn ar shláinte aigéin, agus measúnaithe ar athrú aeráide.”

I mbliana tháinig eolaithe Ollscoil Mhá Nuad ón tionscadal A4 (Aigéin, Aeráid, agus Athrú Atlantaigh = Oceans, Climate, and Atlantic Change) isteach sa suirbhé chun oibriú le foireann seirbhísí aigéaneolaíochta agus aeráide Fhoras na Mara. Déanann an tionscadal A4, le tacaíocht ó Fhoras na Mara, staidéir ar an tionchar a bhíonn ag athruithe san Atlantach ar Éirinn agus iarthuaisceart na hEorpa trí athruithe i gcúrsaíocht aigéin agus leibhéal na farraige agus tá sé ag forbairt acmhainne tuartha do na réigiúin seo. Fuair Taighde le déanaí a rinne an tionscadal  A4 amach go bhfuil Córas Shruth na Murascaille, ar a dtugtar freisin Cúrsaíocht Iompaithe Dheisceart an Atlantaigh (AMOC), ag a bpointe is laige le breis agus mílaois.

Bhí eolaithe ó Ollscoil Náisiúnta na hÉireann, Gaillimh ar bord an RV Celtic Explorer freisin ag obair le ceimiceoirí Fhoras na Mara chun faisnéis tacaíochta ceimice a bhailiú. Tá eolaithe OÉ Gaillimh ag obair faoi láthair ar an tionscadal VOCAB (Aigéadú Aigéin agus Bithgheoiceimic: Inathraitheacht agus Leochaileacht) arna mhaoiniú ag Foras na Mara chun eolas ar leochaileacht éiceachóras muirí roghnaithe in uiscí na hÉireann maidir le háigéadú aigéin a fheabhsú. Bhailigh eolaithe OÉ Gaillimh samplaí freisin a bhaineann le tionscadal JPI Aeráid agus JPI Aigéin CE2COAST a bhfuil sé mar aidhm aige samhlacha aeráide domhanda a laghdú go scálaí réigiúnacha agus áitiúla chun faisnéis a sholáthar faoi thionchair an athraithe aeráide atá curtha in oiriúint do riachtanais aeráide.

Dúirt Mick Gillooly, Stiúrthóir Seirbhísí Aeráide agus Faisnéise Aigéin ag Foras na Mara, “Tá taighde aigéaneolaíochta comhoibritheach an-tábhachtach chun cabhrú le freagairt na hÉireann ar athrú aeráide a threorú agus leagann sé béim ar a thábhachtaí atá sé taighde a dhéanamh ar thionchair mhara an athraithe aeráide, a bhféadfadh tionchar suntasach sochaíoch a bheith aige ar Éirinn. Cuireann suirbhé aeráide bliantúil Fhoras na Mara, le saineolaithe eolaíochta ó ghrúpaí taighde comhoibritheacha, ar ár gcumas sraith ama fadtéarmach de phríomhshonraí aigéaneolaíochta a ghiniúint chun ár n-eolas faoinár n-aeráid aigéin atá ag athrú a mhéadú tuilleadh.”

I mbliana, áitíodh 51 stáisiúin agus sampáladh 301 doimhneacht. Ag gach stáisiún, déanann eolaithe próifíl ar an gcolún uisce iomlán agus bailíonn siad tomhais teochta, salandachta, agus ocsaigine. Bailítear samplaí uisce ag doimhneachtaí spriocdhírithe agus déantar anailís orthu ar bord chun salandacht, ocsaigin tuaslagtha, cothaithigh neamhorgónacha agus cion carbóin (DIC/TA) a fháil amach. Bailíonn an córas fála sonraí sofaisticiúil faoi uisce RV Celtic Explorer faisnéis faoi theocht, salandacht, fluaraiseacht, agus pCO2 in uiscí dromchla. I mbliana, bhí saotharlann ar bord ag Foras na Mara freisin oiriúnaithe le hanailíseoirí den chéad scoth, a chumasaigh tuairisciú fíor-ama ar chothaithigh, ocsaigin agus salandacht.

Tacaíonn an suirbhé bliantúil ar aeráid aigéin le roinnt clár breathnóireachta aigéin de chuid Fhoras na Mara. Is líonra de chúig bhaoi breathnóireachta aimsire mara amach ón gcósta é Líonra Breathnóireachta Baoi Sonraí Mara na hÉireann, arna bhainistiú ag Foras na mara i gcomhar le Met Éireann, ag breathnú ar bhaoithe mara timpeall na hÉireann. Ba é Baoi Sonraí an M6, atá suite na céadta ciliméadar siar ó Éirinn sa Rockall Trough Theas, an stáisiún a sampáladh le linn an tsuirbhé eolaíochta seo.

Baineadh úsáid as faoileoir Fhoras na mara, feithicil uathrialach faoi uisce, gar do Bhaoi Sonraí an M6 le linn an tsuirbhé eolaíochta seo freisin. Is féidir leis an bhfaoileoir doimhneachtaí 1,000 méadar a bhaint amach agus bailíonn sé sonraí aigéaneolaíochta maidir le seoltacht, teocht, doimhneacht, fluaraiseacht, moirtiúlacht agus oscsaigin tuaslagtha. Ó baineadh úsáid as, thaistil an faoileoir níos mó ná 350 ciliméadar ag bailiú sonraí aigéaneolaíochta breise do na heolaithe atá i gceist.

Chuir eolaithe dhá Shnámhán Argo i bhfeidhm freisin, a thomhaiseann teocht, salandacht agus doimhneacht le Snámhán Argo amháin ag tomhas an cion ocsaigine uisce freisin. Is gléasanna uathrialacha iad Snámháin Argo a fhanann ar muir ar feadh tréimhse trí go cúig bliana a sholáthraíonn próifílí doimhneachta teochta agus salandachta ar ardchaighdeán agus iad ag dul suas agus ag dul go dtí agus ón dromchla ó dhoimhneacht 2,000 méadar, agus é ag druidim tríd an aigéan. Faoi láthair tá thart ar 4,000 Snámhán Argo in aigéin an domhain. Mar chuid de rannpháirtíocht na hÉireann i gClár ERIC Euro-Argo, úsáideann Foras na Mara trí Shnámhán Argo gach bliain. Is féidir an rian agus na sonraí ó Shnámháin Argo reatha na hÉireann a fheiceáil ag  http://www.digitalocean.ie

Tacaíonn Foras na Mara leis an suirbhé bliantúil ar aeráid aigéin, an tionscadal A4 agus VOCAB (Aigéadú Aigéin agus Bithcheimic: inathraitheacht, treochtaí agus leochaileacht) faoin gClár Taighde Mara arna mhaoiniú ag Rialtas na hÉireann.  

CRÍOCH

Le haghaidh tuilleadh eolais:
Sheila Byrnes r-phost sheila [dot] byrnes [at] marine [dot] ie fón póca +353 (0)87 815 5271
Sinéad Coyne r-phost sinead [dot] coyne [at] marine [dot] ie fón póca +353 (0)87 947 7090