Marine Institute

Baineann cabhlach scadán na Mara Ceiltí deimhniú inbhuanaithe amach

April 4, 2012

Cuidíonn atógáil stoic agus clár bainistíochta tionsclaíochta-eolaíochta le hiascach scadán deimhniú an MSC a bhaint amach.Dheimhnigh an Chomhairle um Maoirseacht Mara (MSC/Marine Stewardship Council) gur inbhuanaithe iad scadáin ón Muir Cheilteach. Dá bhrí sin, is féidir éiceilipéad gorm an MSC a chur orthu, rud a chuireann in iúl go bhfuarthas iad ó iascach deimhnithe inbhuanaithe.  Bronnadh an deimhniú ag cruinniú de chuid an Choiste Chomhairligh um Bainistíocht Scadán na Mara Ceiltí (CSHMAC/Celtic Sea Herring Management Advisory Committee) i bhForas na Mara, Gaillimh.  Bhronn an Dr Maurice Clarke, Eolaí Iascaigh ag Foras na Mara agus an Comhairleoir Eolaíochta don Choiste, Deimhniú an MSC ar an Uasal Gavin Power, Cathaoirleach an CSHMAC.  

Dúirt an tUasal Power: “Tá ríméad ar an gCoiste deimhniú an MSC a fháil i gcomhair Iascach Scadán na Mara Ceiltí. Tar éis mórán blianta d’obair dhíograiseach, athbhunaíodh an stoc go maith agus tá an t-iascach i mbun feidhme go hinbhuanaithe anois. B’éigean rudaí a thabhairt suas ar son an ratha agus sinn ag dul ar aghaidh, ach le comhairle agus tacaíocht fhónta eolaíoch ó Fhoras na Mara mar bhonn agus taca, bhaineamar torthaí inláimhsithe amach trínár gcur chuige bainistíochta. Ar an ábhar sin, is comhartha de chomhpháirtíocht rathúil tionsclaíochta-eolaíochta freisin é deimhniú an MSC. Is tábhachtach anois, mar thoradh ar bhronnadh dheimhniú an MSC, go ndíreofar arís ar chúrsaí bainistíochta agus ar chúrsaí freagrachta a fheabhsú amach anseo, d’fhonn iascach brabúsach inbhuanaithe a chinntiú ar feadh na mblianta fada.”

Cuireadh an CSHMAC ar bun sa bhliain 1999. Leagadh cúram foirmiúil orthu in 2005 chun comhairle bhainistíochta a sholáthar le haghaidh iascach scadán na Mara Ceiltí. Tháinig an tionscnamh chun cinn de thoradh mheath an stoic scadán ag deireadh na 1990idí. Tar éis deich mbliana de chomhoibriú idir eolaithe Fhoras na Mara agus an tionscal, athbhunaíodh stoc scadán na Mara Ceiltí.

Cuar foghlama ba ea seo d’iascairí agus iad ag oibriú le heolaithe de réir Liam O’Driscoll, iascaire scadán agus ball den CSHMAC. “Bhí meas againn dá chéile agus bhí muinín againn as a chéile tar éis tamaill. Bhí sé dian ar iascairí glacadh le cuid de na ciorruithe géara ag an tús, ach táimid fós ar an bhfód le sochair ár saothair a fheiceáil, agus tá súil againn go n-eascróidh tuilleadh tairbhí as sin. Ba iad na hiascairí féin a mhol na meánna a dhúnadh chun na héisc a chosaint. Céim mhór chun tosaigh ba ea seo nach dtarlódh roimhe sin.”

Bhí na luath-thionscnaimh sin ag tionscal na hiascaireachta ina mbunús le hathbhunú an stoic scadán agus le bainistiú rathúil an iascaigh, dar leis an Dr Maurice Clarke. “Ba mhinic a bhí an caidreamh idir an eolaíocht agus an tionsclaíocht sách doghrainneach – bhí tuairimí an-difriúil ag daoine faoi nithe éagsúla, ach i ndeireadh na dála tháinig comhchur chuige chun cinn agus chuir an CSHMAC plean athbhunaithe i bhfeidhm. Bhí ciorruithe diana cuóta san áireamh sa phlean, ach ba mhaith an rud é san fhadtéarma cionn is gur méadaíodh na cuótaí agus gur athbhunaíodh an stoc.”

Iascach ‘glan’ faoi bhainistíocht mhaith

Dúradh i measúnú Food Certification International, an deimhnitheoir neamhspleách, go raibh an t-iascach ‘glan agus roghnaitheach’. Cruinníonn scadán i ngrúpaí speicis aonair i meánuisce, rud a chiallaíonn seachghabháil íseal agus teagmháil íosta idir trealamh iascaireachta agus grinneall na farraige. Ba é conclúid na tuarascála go raibh bunú an Choiste Chomhairligh um Bainistíocht Scadán na Mara Ceiltí (CSHMAC), tionscnamh náisiúnta le haghaidh páirtithe leasmhara, agus a chomhpháirtíocht leis an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, ina mbunús le cur chuige bainistíochta “ónar eascair feabhsúcháin dhíreacha” sa stoc scadán.

Dúirt Claire Pescod, Bainisteoir For-rochtana Iascaigh na Ríochta Aontaithe agus Éireann: “Ar son an MSC, ba mhaith liom comhghairdeas a dhéanamh leis an CSHMAC as an deimhniú a bhain siad amach. Is a bhuíochas le hobair chrua agus tiomantas na mball uile den CHSMAC a tháinig feabhas ar na stoic scadán agus gur féidir anois éicilipéad suntasach gorm an MSC a chur ar na táirgí ón iascach seo.  Tá éileamh ollmhór ar scadán deimhnithe an MSC, go háirithe i dTuaisceart na hEorpa; tá ceann amháin as gach ocht dtáirge dheimhnithe de chuid an MSC ina dtáirgí scadáin. Is cinnte go léiríonn an obair a rinne baill an CHSMAC i leith bhainistíocht stoc scadán na Mara Ceiltí a dtiomantas do bhainistíocht iascaigh inbhuanaithe.”  

-AN DEIREADH-

Más spéis leat tuilleadh faisnéise a fháil, déan teagmháil le Lisa Fitzpatrick, Foras na Mara ar 087 2250871 nó cuir ríomhphost chuig lisa [dot] fitzpatrick [at] marine [dot] ie, nó déan teagmháil le Sean Clements, an Chomhairle um Maoirseacht Mara (Marine Stewardship Council) ar +44 (0)207 246 8912 nó cuir ríomhphost chuig sean [dot] clement [at] msc [dot] org

Nótaí do na hEagarthóirí

Eagraíocht neamhbhrabúis idirnáisiúnta iad an Chomhairle um Maoirseacht Mara (MSC/Marine Stewardship Council) a cuireadh ar bun chun stádas inbhuanaithe a dhéanamh den mhargadh bia mara. Is iad an MSC a reáchtálann an t-aon chlár deimhiúcháin agus éicilipéadaithe faoi choinne iascaigh fiáinghabhála atá comhsheasmhach le Cód Dea-Chleachtas ISEAL maidir le Caighdeáin Shóisialta agus Chomhshaoil a Leagan Amach agus le Treoirlínte na hEagraíochta Bia agus Talmhaíochta de chuid na Náisiún Aontaithe maidir le hÉicilipéadú Táirgí Iascaigh agus Éisc ó Iascaigh Mhuirghabhála.  Tá na treoirlínte seo bunaithe ar Chód Iompair FAO maidir le hIascaireacht Fhreagrach agus ceanglaítear iontu go mbíonn a leanas san áireamh i scéimeanna inchreidte um éicilipéadú agus deimhniú iascaigh:  

  • Measúnú neamhchlaonta tríú páirtí iascaigh ina mbaintear úsáid as fianaise eolaíoch;
  • Próisis fhollasacha lena ngabhann sainchomhairliúchán ionsuite le páirtithe leasmhara agus nósanna imeachta agóide;
  • Caighdeáin bunaithe ar inbhuanaitheacht na spriocspeiceas, na n-éiceachóras agus na gcleachtas bainistíochta.        

Tá oifigí ag an MSC i Londain, in Seattle, i dTóiceo, in Sydney, sa Háig, i nGlaschú, i mBeirlín, in Cape Town, i bPáras, i Maidrid agus i Stócólm.  

San iomlán, tá baint ag níos mó ná 274 iascach le clár an MSC; tá 133 acu deimhnithe agus tá 141 acu faoi lánmheasúnú.  Tá idir 40 agus 50 iascach eile faoi réamh-mheasúnú rúnda. I dteannta a chéile, déanann iascaigh ag a bhfuil deimhniú cheana féin nó atá faoi lánmheasúnú, taifead ar bheagnach naoi milliún tonna méadrach de bhia mara gach bliain.  Is ionann é seo agus de bhreis ar 10 faoin gcéad den fhómhar bliantúil domhanda ó iascaigh fiáinghabhála. Gabhtar os cionn cúig mhilliún tonna méadrach de bhia mara gach bliain in iascaigh dheimhnithe faoi láthair – cóir a bheith sé faoin gcéad den fhómhar iomlán ó iascaigh fiáinghabhála.  Feictear éicilipéad gorm an MSC ar níos mó ná 13,500 táirge bia mara timpeall na cruinne, agus is féidir an t-iascach deimhnithe inbhuanaithe ónar tháinig siad a rianú.  

Más spéis leat tuilleadh faisnéise a fháil faoi obair an MSC, téigh ar líne chuig www.msc.org