Marine Institute

Léiríonn Pobalbhreith san Eoraip ar fad go bhfuiltear Buartha faoinár Muirthimpeallacht

Tá leibhéil na farraige atá ag ardú, creimeadh cósta, tuile, agus athruithe ar a mhinice a shonraítear teagmhais crua-aimsire i measc bhuarthaí móra an phobail i ndáil leis na tionchair atá ag an athrú aeráide ar an muirthimpeallacht. Tá siad seo ar na príomhtheachtaireachtaí atá ag teacht chun cinn ón gcéad phobalbhreith Eorpach riamh ar dhearcadh an phobail i leith thionchair an athraithe aeráide mara. Cuireadh torthaí na pobalbhreithe i láthair ag Comhdháil mhór um Athrú Aeráide Mara sa Bhruiséil inné (an 15 Meán Fómhair 2011).

Cuireann torthaí eile ón bpobalbhreith in iúl go bhfuil saoránaigh na hEorpa buartha freisin faoi thionchar an athraithe aeráide ar an muirthimpeallacht agus ar an timpeallacht chósta, go bhfuil siad ar an eolas go measartha maith agus go bhfuil siad toilteanach dul i mbun gníomhartha cuí. Tá mórán saoránaigh Eorpacha ag tabhairt aghaidh ar ghníomhartha pearsanta cheana féin chun astuithe gáis cheaptha teasa a laghdú, ach tá imní orthu nach leor gníomhartha aonair nuair a chuirtear tromchúiseacht na faidhbe san áireamh. Ina theannta sin, is dual do shaoránaigh an locht i dtaca leis an athrú aeráide a chur ar dhaoine eile nó ar náisiúin eile agus leagann siad an fhreagracht teacht ar réitigh ar rialtais agus ar thionscail.

Tugadh faoin bpobalbhreith i mí Eanáir 2011 agus ghlac de bhreis ar 10,000 saoránach Eorpach as deich dtír páirt inti. Chuir Tionscadail FP7 an Aontais Eorpaigh, CLAMER, an maoiniú ar fáil i gcomhair na pobalbhreithe. Bhí Foras na Mara, an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil agus an Chomhairle Oidhreachta ina gcomh-urraitheoirí d'fhonn Poblacht na hÉireann a chur san áireamh sa phobalbhreith.
Tá tuarascáil ghearr réitithe ag na comh-urraitheoirí Éireannacha chun seoladh thorthaí na pobalbhreithe Eorpaí a cheiliúradh. "Cad atá ar eolas ag pobal na hÉireann faoi thionchair an athraithe aeráide mara agus conas a éiríonn linn i gcomparáid lenár gcomharsana Eorpacha" ("What the Irish public know about marine climate change impacts and how we compare to our European neighbours") is ainm di agus cuirtear tuairimí shaoránaigh na hÉireann i gcomórtas lenár gcomharsana Eorpacha in iúl inti.

Dúirt an Dr Peter Heffernan, Príomhoifigeach Feidhmiúcháin Fhoras na Mara, "Is féidir linn cuid mhór eolais a fháil faoi dhearcthaí agus faoi fheasacht na hÉireann má shainaithnímid na sainbhuarthaí Éireannacha agus má chuirimid iad i gcomórtas le tuairimí comhfhreagracha na hEorpa. Chuige sin, is féidir leis na húdaráis rialála agus an lucht taighde cumarsáid níos éifeachtaí a dhéanamh leis an bpobal mór faoi conas déileáil le hathrú aeráide."

Tá siad seo a leanas i measc na bhfíricí suimiúla a tháinig chun cinn:

Is iad muintir na hÉireann agus muintir na Spáinne na daoine is buartha faoi na tionchair a ghabhann le hathrú aeráide mara. Is iad muintir na Fraince, na Breataine agus na Seice na daoine a bhfuil an imní is lú orthu; Cé go bhfuiltear ar an eolas faoi na tionchair fhisiciúla a bhaineann le hathrú aeráide agus cé gur ábhar imní iad, is léir nach bhfuil an tuiscint chéanna ag daoine ar na tionchair is caolchúisí a bhaineann le hathrú aeráide ar chórais bhitheolaíochta (athruithe ar dháileadh speiceas agus ar an bhfeineolaíocht); Tá 58% de fhreagróirí na hÉireann buartha faoi athruithe ar chúrsaíocht srutha farraige a bheadh ina n-ábhar le mórathruithe tobanna/géara ar éiceachórais mhara, cé nach bhfuil aon fhianaise shoiléir ann a thugann le fios go bhfuil mórathruithe ar chúrsaíocht farraige ar bun; Léirigh muintir na hIodáile, an tír is faide ó dheas de na tíortha uile ina ndearnadh an suirbhé, an imní ba mhó faoi choscairt muiroighir Artaigh, agus bhí an imní ba lú ar mhuintir na hIorua, an tír is faide ó thuaidh de na tíortha uile ina ndearnadh an suirbhé, ina leith; Is iad muintir na hÍsiltíre, an bunadh is mó atá i mbaol ardú ar leibhéal na farraige, an dream a bhfuil an imní is lú orthu – tá an-mhuinín acu as a rialtas tabhairt faoi na gníomhartha riachtanacha; Is í an teilifís an phríomhfhoinse faisnéise faoi athrú aeráide don chuid is mó de shaoránaigh na hEorpa; De réir na comhréire, faigheann saoránaigh na hÉireann níos mó faisnéise ón raidió ná a gcomharsana Eorpacha; Faigheann freagróirí ó Éirinn agus ón Ríocht Aontaithe céatadán sách ard faisnéise faoi shaincheisteanna a bhaineann le hathrú aeráide mara as tuarascálacha rialtais.

Mhaígh Laura Burke, Stiúrthóir na Gníomhaireachta um Chaomhnú Comhshaoil (EPA), "Tá an EPA sásta faoin méid feasachta ar shaincheisteanna athraithe aeráide in Éirinn a chuirtear in iúl sa suirbhé. De bharr gur náisiún oileánda sinn ar imeall Atlantach na hEorpa, táimid i mbaol mór na n-athruithe atá ar bun cheana féin san Aigéan Atlantach Thuaidh. Tiocfaidh méadú orthu seo sna blianta amach romhainn. Sula dtabharfaí faoi ghníomh ar bith, níor mhór go mbeimis feasach ar an ábhar. Cuirtear in iúl sa suirbhé na réimsí ina bhfuil dea-chumarsáid le sonrú, i dteannta na réimsí ina bhfuil gá le níos mó cúraim fad atá sé á bheartú againn a bheith in oiriúint do na hathruithe seo."

Dúirt Beatrice Kelly ó Chomhairle Oidhreachta na hÉireann, "Is tábhachtach go mbaineann na húdaráis rialála, agus gníomhaireachtaí agus eagraíochtaí eile a bhfuil de chuspóir acu eolas a thabhairt don phobal agus dearcadh agus iompraíocht an phobail a mhúnlú maidir le bheith in oiriúint don athrú aeráide agus é a mhaolú, úsáid chuiditheach as na torthaí seo."

I dteannta thorthaí na pobalbhreithe Eorpaí, cuireadh torthaí ar mheasúnú eolaíochta ar fhaisnéis reatha faoin tionchar atá ag an athrú aeráide ar an muirthimpeallacht, i láthair ag Comhdháil CLAMER um Athrú Aeráide. Mar aon le tionchair a bhfuiltear ar an eolas fúthu ar nós leibhéil na farraige ag ardú, stoirmeacha méadaithe, creimeadh cósta, tuile agus speiceas éisc tráchtála ag dul ar imirce ó thuaidh, chualathas trácht freisin ar bhaol tinnis níos mó, ar dhochar do réadmhaoin agus ar chaillteanas post de bharr thionchair an athraithe aeráide sna farraigí mórthimpeall orainn.

Tá siad seo a leanas i measc thorthaí eile an tionscadail:

Tuarascáil Eolaíochta: Climate Change and Marine Ecosystem Research: Synthesis of European Research on the Effects of Climate Change on Marine Environments. 151 lgh; DVD, Living with a Warming Ocean. Tá sonraí iomlána faoi thionscadal CLAMER agus faoina chuid spriocanna inghnóthaithe ar fáil ag www.clamer.eu/. Is féidir bróisiúr CLAMER a íoslódáil mar PDF ó http://oar.marine.ie/handle/10793/646.
Beidh an anailís le fáil gan mhoill maidir le tuairimí Éireannacha faoina bhfuil ar eolas ag pobal na hÉireann faoi thionchair an athraithe aeráide mara agus faoi conas a éiríonn linn i gcodarsnacht lenár gcomharsana Eorpacha. Beifear ábalta an anailís seo a íoslódáil ó http://www.clamer.eu/awareness.