Foras na Mara

Dearthóirí loinge Ioruacha ar bord chun árthach nua taighde mhuirí na hÉireann a dhearadh

March 5, 2019

Dearthóirí loinge Ioruacha ar bord chun árthach nua taighde mhuirí na hÉireann a dhearadh. Pictured (LtoR) Dr Peter Heffernan, CEO, Marine Institute, Hans Ove Holmoey, Managing Director, Skipsteknisk AS. Photograph Jason ClarkeIs deas le Foras na Mara a fhógairt go bhfuil próiseas dearaidh árthach taighde mhuirí nua úrscothach na hÉireann ar siúl faoi láthair. I ndiaidh próiseas tairisceana fada an AE, bronnadh an conradh ar shainchomhairleoirí dearaidh loinge Skipsteknisk AS ó Ålesund, an Iorua chun an t-árthach taighde mhuirí nua úrscothach a dhearadh d'Éirinn. Garsprioc mhór é seo agus tá súil leis go gcríochnófar an próiseas tógála in 2022.
Ag tacú le plean muirí comhtháite náisiúnta an Rialtais, Feidhm a Bhaint as Saibhreas ár nAigéin, anuas ar an Straitéis Náisiúnta Nuálaíochta agus Taighde Mhuirí, beidh an t-árthach taighde nua 50m mar chuid ríthábhachtach de bhonneagar muirí an Stáit. Tiocfaidh sé in ionad RV an Celtic Voyager agus comhlong a bheidh inti leis an árthach taighde is mó in Éirinn, RV an Celtic Explorer atá 65m ar fad.

Tacóidh an t-árthach nua le Éirinn chun dul i ngleic le roinnt de na dúshláin taighde a chruthóidh Brexit agus an Comhbheartas Iascaigh, anuas ar an tionchar a imríonn an aeráid ar ár n-aigéin. Éascóidh sé éilimh sheirbhíse faoin gCiste Eorpach Muirí, caomhnú, bainistíocht agus atógáil stoic éisc agus acmhainní muirí bitheolaíochta a bhaint go fadtéarmach agus go hinbhuanaithe ina measc.

De réir an Aire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Michael Creed, T.D.:

"Is iomaí dúshlán agus bagairt a chruthaítear maidir lenár n-aigéin agus cuid lárnach é an taighde de chur chuige inbhuanaithe a chur le chéile i leith ár n-aigéin a úsáid, a thuiscint agus a bhainistiú. Léiríonn cistiú an árthaigh nua tiomantas an Rialtais don eolaíocht mhuirí a fhairsingiú agus a neartú in Éirinn lena chinntiú go bhfuil an chomhairle eolaíochta is fearr agus is féidir ag ár náisiún le seasamh tréan idirbheartaíochta a chumasú agus le deiseanna geilleagracha a uasmhéadú ar bhealach inbhuanaithe."

D'fháiltigh an Dr Peter Heffernan, POF Fhoras na Mara roimh chonradh dearaidh an árthaigh thaighde a shíniú, agus dúirt sé:

"Tá an Foras ag oibriú de réir an sceidil agus níl an buiséad á shárú fad atá an t-árthach nua á dhearadh, a chuirfidh príomhbhonneagar náisiúnta ar fáil agus garsprioc mhór é in iarrachtaí Fhoras na Mara chun eolaíocht mhuirí den chéad scoth a sholáthar. Cabhróidh acmhainneacht an árthaigh nua thaighde atá feabhsaithe go mór le taighdeoirí, oideachasóirí, mic léinn agus an pobal chun tuiscint níos saibhre a fháil ar ár n-aigéan agus éascóidh sé taiscéaladh a dhéanfaidh fionnachtana a sháróidh ionchais ár samhlaíochta.

"Aithníonn an infheistíocht shuntasach seo i dtaighde eolaíochta an náisiúin an cheannaireacht atá Foras na Mara le ceathrú céad anuas i réimse na haigéaneolaíochta agus ina chomhoibriú tairbheach atá á dhéanamh le fada an lá le hinstitiúidí comhpháirtíochta. Cuirfidh an t-árthach nua ar chumas againn taiscéaladh agus comhoibriú agus tabhairt faoi thaighde taighde domhanda aigéin níos éifeachtúla", a dúirt an Dr Heffernan.

Bunaithe i nGaillimh, úsáidfidh Foras na Mara agus gníomhaireachtaí Stáit eile agus ollscoileanna an t-árthach chun tabhairt faoi thaighde ar iascaigh agus taighde agus suirbhéireacht aigéaneolaíochta agus comhshaoil, chomh maith le hoiliúint a chur ar mhic léinn. Cuirfidh sé ar chumas againn leanúint ag cur lenár n-éachtaí mar cheannairí domhanda i léarscáiliú ghrinneall na farraige. Ina theannta sin, éascóidh sé tabhairt faoi shuirbhéireacht leanúnach thrasatlantach a dhéanamh le comhpháirtithe idirnáisiúnta trí AORA (Comhaontas Taighde an Aigéin Atlantaigh), anuas ar chláir chistithe suirbhé an AE a fuarthas trí Horizon 2020.

Speisialtóirí iad na dearthóirí loinge Ioruacha, Skipsteknisk, chun longa an-fhorásacha a dhearadh agus aithnítear iad go hidirnáisiúnta mar na dearthóirí is fearr sna hearnála taighde, iascaireachta agus amach ón gcósta.

Leag Mick Gillooly, Stiúrthóir Sheirbhísí Aigéaneolaíochta agus Faisnéise, Foras na Mara, an bhéim air gur mór an t-athrú atá tagtha ar chineál an trealaimh mhuirí ó seoladh chéad árthach taighde na hÉireann, RV an Celtic Voyager thiar i 1997.

"Beidh an t-árthach taighde 50 méadar ar fad agus beidh teicneolaíochtaí den chéad scoth uirthi a chumasóidh réimse fairsing oibre a dhéanamh, monatóireacht aigéin, measúnú ar stoc éisc agus suirbhéireacht ar ghrinneall na farraige ina measc.

Árthach taighde ciúin a bheidh san árthach taighde nua seo, agus dearfar é le dianchritéir chaighdeán torainn ICES 209 a shásamh do thaighde iascaigh. Anuas air sin, dearfar an t-árthach le hoibriú faoi na dálaí diana a mbítear fúthu in Iarthuaisceart an Atlantaigh agus beidh sé in ann 21 lá a chaitheamh ar muir. Tacóidh sé, chomh maith, leis an bhfeithicil chianoibrithe (ROV) agus le hoibríochtaí feithicil fhéinrialaitheach fo-uisce, a chumasaíonn ár n-aigéan domhain a thaiscéaladh a dhoimhne le 3,000 méadar".

A luaithe a bhíonn an chéim dhearaidh críochnaithe, is é an chéad chéim eile sa tionscadal trí bliana seo atá cistithe ag an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, ná chun tairiscint a chur amach chuig longchlós chun an t-árthach a thógáil. Tá súil leis go mbeidh seo críochnaithe faoi dheireadh na bliana, agus tá súil leis go seachadfar an t-árthach nua go luath in 2022.

CRÍOCH

NÓTAÍ BREISE

Árthaí Taighde Mhuirí na hÉireann
Comhlong a bheidh san árthach nua leis an long thaighde is mó sa Stát, RV an Celtic Voyager atá 65 méadar ar fad, agus tiocfaidh sé in ionad RV an Celtic Explorer. Is é RV an Celtic Voyager chéad árthach taighde na hÉireann a tógadh le sainchuspóir. Baineadh úsáid mhór as ó rinneadh é a sheachadadh 21 bliain ó shin agus bhain ríthábhacht leis chun go leor blianta de thaithí luachmhar a sholáthar d'eolaithe muirí, taighdeoirí agus do bhaill a fhoirne ar muir, eolaíocht mhuirí a fhairsingiú agus a neartú in Éirinn chun cabhrú le heolas a sholáthar do chinntí a imríonn tionchar ar ár n-aigéan.

Tosaíodh le RV an Celtic Explorer, a dhear Skipsteknisk AS, chomh maith, a úsáid in 2003. Bhí baint mhór aige sa dul chun cinn a rinne eolaíocht mhuirí ar leibhéal náisiúnta agus idirnáisiúnta le deich mbliana anuas. Sholáthair sé an ghiaráil d'Éirinn chun cistiú mór AE a fháil chun taighde aigéin a dhéanamh.

Tá roinnt fionnachtana móra mar thoradh ar ár dtaighde muirí in uiscí na hÉireann go dtí seo, coiréal fuaruisce feadh scairbh ilchríochach na hÉireann, craois hidriteirmeacha i lár an Atlantaigh, agus iasclann dhomhain mhór siorcanna arb annamh a dtagtar orthu amach ó chósta thiar na hÉireann ina measc. Chumasaigh sé taighde luachmhar a dhéanamh ar éifeachtaí an athraithe aeráide trí shuirbhéireacht thrasatlantach GO-Ship atá faoi stiúir na hÉireann, chomh maith leis na cláir léarscáilithe ghrinneall na farraige is mó ar domhan a éascú.